Karmienie wcześniaka butelką: na co zwrócić uwagę
Wielu rodziców wyczekuje chwili, kiedy będą mogli pierwszy raz nakarmić swoje dziecko. Obok radości pojawia się jednak sporo lęku: „czy potrafię?”, „czy moje wcześnie urodzone dziecko jest już gotowe na karmienie butelką?”. Te obawy są zrozumiałe. Dzieci urodzone przedwcześnie mogą mieć słabiej rozwinięty odruch ssania, niedojrzały układ pokarmowy i trudności z łączeniem ssania z połykaniem. Pod okiem neonatologów i logopedów rodzice uczą się techniki karmienia i „czytania” sygnałów dziecka.
Wcześniaka karmi się butelką dopiero po zgodzie neonatologa lub logopedy wczesnej interwencji. Najważniejszy jest dobrze dobrany smoczek: mały, z symetryczną główką, wąską elastyczną szyjką i niewielką tarczką, oraz butelka, której smoczek przypomina kształt piersi, a przepływ dostosowuje się do tempa ssania dziecka.
Artykuł napisała logopedka Luiza Polak, specjalistka wczesnej interwencji logopedycznej, która na co dzień pracuje z dziećmi urodzonymi przedwcześnie.
1Ssanie odżywcze i nieodżywcze: na czym polega różnica
Ssanie odżywcze to złożony, zsynchronizowany ruch trzech elementów: ssania, połykania i oddychania przez nos. Dziecko wykonuje tu dużą pracę, bo musi zgrać układ oddechowy z pokarmowym, a przy tym intensywnie pracują mięśnie warg i języka. Ssanie powinno być rytmiczne i mieć równe, niezbyt szybkie tempo. Wszelkie osłabienia, np. obniżone napięcie mięśniowe, mogą utrudniać karmienie.
Ssanie nieodżywcze łączy tylko dwa elementy: ssanie i oddychanie, bez połykania pokarmu. To np. ssanie paluszków albo smoczka uspokajającego. Z perspektywy logopedy ssanie nieodżywcze jest treningiem, czyli umiejętnością bazową, potrzebną do rozwoju prawidłowego ssania odżywczego. Dlatego od początku zaleca się kangurowanie i przystawianie dziecka do piersi: maluch może wtedy „ćwiczyć” te ruchy w poczuciu bliskości i bezpieczeństwa. Butelka pozwala też lekarzom i rodzicom sprawdzić, ile pokarmu dziecko rzeczywiście zjadło.
2Jakie sygnały pokazują, że ssanie sprawia dziecku trudność
Obserwuj dziecko podczas karmienia i reaguj, jeśli pojawia się kilka z tych sygnałów:
- szybka męczliwość, np. zasypianie przy piersi lub butelce,
- cmokanie, które świadczy o nieprawidłowej pracy warg,
- krztuszenie się i wypływanie pokarmu kącikami ust,
- nerwowość, nierówny oddech i brak wyczuwalnego „tempa karmienia”,
- częste i intensywne ulewanie,
- przerywanie karmienia przez wypychanie językiem piersi lub smoczka butelki.
W takiej sytuacji trening ssania odżywczego warto zacząć od ćwiczeń ssania nieodżywczego. Dobrze dobrany smoczek uspokajający nie spowoduje przy tym trudności w ssaniu odżywczym.
3Na co zwracać uwagę w budowie smoczka uspokajającego
Materiał. Miękki, elastyczny, cienki, zmatowiony silikon: bezpieczny i łatwy w dezynfekcji.
Główka. Nie powinna być duża, żeby nie wzmagać odruchu wymiotnego ani odruchu wypychania językiem. Duża główka to dla dziecka bardzo silne doznanie sensoryczne, które może zniechęcić je do kolejnych prób z innymi smoczkami, a celem ssania nieodżywczego jest przede wszystkim ukojenie i zgranie ssania z oddychaniem. Najlepiej sprawdza się główka symetryczna, która od góry i od dołu wygląda tak samo, bez ścięć.
Szyjka. Wąska, miękka i elastyczna. Kiedy dziecko zasysa smoczek, między wałami dziąsłowymi nie powinna zostawać duża szpara.
Tarczka. Nie może być za duża, z dwóch powodów. Po pierwsze, będzie ciężka: dziecko „walczy” z jej wagą i zasysa mocniej, żeby smoczek nie wypadł, a to kończy się szybkim zmęczeniem, częstym wypadaniem smoczka i rozdrażnieniem. Po drugie, zbyt duża tarczka utrudnia oddychanie przez nos. Powinna być mała, wyprofilowana, z wycięciem na nosek.
Fizjologiczny smoczek SX Pro marki Suavinex w najmniejszym rozmiarze -2/+2 m spełnia każdy z tych warunków: jest malutki i lekki, ma wyprofilowaną tarczkę, cienką, elastyczną szyjkę i małą, symetryczną główkę. Wykonano go ze zmatowionego silikonu, który dobrze odbierają zmysły dziecka. Znajdziesz go jako smoczek dla wcześniaka SX Pro -2/+2 m. Jak wybrać smoczek dla dziecka urodzonego o czasie, wyjaśniamy w artykule Jaki smoczek dla noworodka wybrać.
4A butelka? Dlaczego jej konstrukcja też ma znaczenie
Wcześniak wkłada w jedzenie dużo pracy, dlatego butelka powinna mu je ułatwiać, a nie zamieniać karmienie w walkę z nieprzyjemnymi doznaniami, np. przez źle zbudowany lub zbyt duży smoczek. Butelka Suavinex Zero Zero ma smoczek wyprofilowany na kształt piersi mamy, który pomaga dziecku pobierać pokarm i nie powoduje nieprzyjemnych doznań w jamie ustnej. Smoczek z przepływem adaptacyjnym (A) reguluje tempo wypływu mleka siłą ssania dziecka. Dzięki temu mleko nie leci za szybko, a dziecko rzadziej się zachłystuje i rzadziej ulewa po połknięciu zbyt dużej porcji. System antykolkowy ogranicza też połykanie powietrza, co odciąża brzuszek. Jaki smoczek pasuje do tej butelki, opisujemy w tekście Smoczek do butelki Zero Zero: który wybrać.
Butelka pomaga też kontrolować, ile dziecko zjadło, i wspiera mamę na początku karmienia piersią, kiedy brodawki są obolałe i potrzebują odpoczynku. Podanie odciągniętego mleka w dobrze dobranej butelce nie jest wtedy niczym złym.
5Karmienie mieszane: czy to szkodzi?
Z mojego doświadczenia karmienie mieszane, czyli piersią i butelką na przemian, nie zaburza sposobu karmienia. Później dziecko może przejść wyłącznie na pierś albo, jeśli zajdzie taka potrzeba, dalej korzystać z butelki. Najważniejsze jest zaspokojenie głodu dziecka i wypracowanie prawidłowej techniki pobierania pokarmu, niezależnie od tego, czym karmicie.
Mam nadzieję, że ten artykuł rozwiał obawy rodziców, którzy sądzili, że smoczek uspokajający szkodzi rozwojowi ssania, i pokazał, jak wiele szczegółów w budowie smoczka i butelki decyduje o tym, czy karmienie wcześniaka będzie skuteczne, przyjemne i łatwe.
O autorce: Luiza Polak, logopeda, specjalistka wczesnej interwencji logopedycznej. Na co dzień wspiera rodziców i dzieci urodzone przedwcześnie w nauce prawidłowych wzorców ssania i karmienia.
Zobacz smoczek SX Pro -2/+2 Zobacz butelkę Zero Zero
Najczęstsze pytania
Jak karmić wcześniaka butelką?
Dopiero po zgodzie neonatologa lub logopedy wczesnej interwencji, obserwując sygnały dziecka. Warto łączyć karmienie butelką z kangurowaniem i przystawianiem do piersi oraz wybrać smoczek i butelkę o budowie zbliżonej do naturalnego karmienia piersią.
Jaki smoczek wybrać dla wcześniaka?
Mały, z symetryczną główką, wąską i elastyczną szyjką oraz niewielką, wyprofilowaną tarczką, wykonany z miękkiego, zmatowionego silikonu. Takie cechy ma fizjologiczny smoczek SX Pro w rozmiarze -2/+2 m.
Czym różni się ssanie odżywcze od nieodżywczego?
Ssanie odżywcze łączy ssanie, połykanie i oddychanie, bo dziecko pobiera pokarm. Ssanie nieodżywcze łączy tylko ssanie i oddychanie, bez połykania, i pełni funkcję treningową oraz uspokajającą.
Po czym poznać, że smoczek jest odpowiedni dla dziecka?
Dziecko nie wypycha go językiem, nie krztusi się i spokojnie oddycha przez nos podczas ssania, a tarczka nie zostawia śladów ani nie utrudnia oddychania. Dobrze dobrany smoczek nie wymaga od dziecka siłowego przystosowania.
Czy karmienie piersią i butelką na przemian szkodzi dziecku?
Z perspektywy logopedy karmienie mieszane nie zaburza sposobu karmienia. Najważniejsze jest zaspokojenie głodu dziecka i wypracowanie prawidłowej techniki pobierania pokarmu, niezależnie od tego, czy chwilowo korzystacie z butelki, czy z piersi.
