Smoczek a rozwój mowy dziecka: co warto wiedzieć o kształcie SX Pro
Ostatnia aktualizacja: · Redakcja Suavinex
Wielu rodziców słyszy, że smoczek „psuje mowę”. Prawda jest bardziej złożona. Mowa zależy od wielu czynników, a smoczek jest tylko jednym z nich. Liczy się jego kształt i rozmiar, ale przede wszystkim to, jak długo i w jakich sytuacjach dziecko go używa. Wyjaśniamy, na co zwrócić uwagę i jak smoczek SX Pro wpisuje się w zalecenia logopedów.
Czy smoczek wpływa na rozwój mowy? Sam smoczek nie decyduje o tym, jak dziecko będzie mówić. Znaczenie ma kształt (wąska, elastyczna szyjka i niewielka, płaska gumka zostawiają językowi więcej miejsca), rozmiar dopasowany do wieku i czas używania. Smoczek najlepiej podawać do snu i uspokojenia, a wyjmować podczas zabawy i „rozmów” z dzieckiem.
Jeśli coś Cię niepokoi, np. trudności ze ssaniem albo oddychanie przez usta, porozmawiaj z logopedą lub neurologopedą.
1Jak rozwija się mowa w pierwszym roku życia
Mowa zaczyna się na długo przed pierwszym słowem. Ssanie, połykanie i oddychanie to dla niemowlęcia pierwszy trening mięśni warg, języka i policzków, z których później korzysta przy wymawianiu głosek.
| Wiek | Co się dzieje |
|---|---|
| 0-2 m | ssanie odżywcze (pierś, butelka) i nieodżywcze (smoczek, paluszki) |
| ok. 2-4 m | głużenie, czyli pierwsze dźwięki gardłowe i samogłoskowe |
| ok. 6 m | gaworzenie: dziecko łączy spółgłoski i samogłoski w sylaby, np. ba-ba, ma-ma |
| ok. 12 m | pierwsze słowa i coraz lepsze rozumienie mowy |
Do gaworzenia i naśladowania dźwięków dziecko potrzebuje wolnej buzi. Dlatego czas ze smoczkiem w ciągu dnia ma większe znaczenie niż sam fakt, że dziecko go używa.
2Czy kształt smoczka ma znaczenie?
Tak, choć nie jest jedynym czynnikiem. Gruby, sztywny lub za duży smoczek zajmuje w buzi dużo miejsca i może utrudniać swobodne ułożenie języka. Logopedzi zwracają uwagę na kilka cech:
- wąska, elastyczna szyjka, przy której między dziąsłami nie zostaje duża szpara,
- niewielka, spłaszczona gumka, która nie wypełnia całej buzi,
- miękki materiał, który nie wymusza dodatkowej pracy mięśni,
- rozmiar dopasowany do wieku i niezbyt duża tarczka.
Logopedka Luiza Polak, autorka naszego artykułu o karmieniu wcześniaków, pisze o kształcie gumki tak:
„Główka symetryczna (patrząc od dołu i od góry smoczek wygląda tak samo, bez ścięć) sprawdza się najlepiej.”
Luiza Polak, logopeda, specjalista wczesnej interwencji logopedycznej
3Smoczek SX Pro: co ma wspólnego z zaleceniami logopedów
Smoczek SX Pro ma cienką szyjkę i spłaszczoną gumkę. W wersji fizjologicznej gumka jest symetryczna, więc można ją podać dowolną stroną, a w wersji anatomicznej jest wyprofilowana i podaje się ją jedną stroną. Oba kształty są z miękkiego silikonu medycznego. Najmniejszy rozmiar, MINI -2/+2 m, jest przeznaczony dla wcześniaków i noworodków. Różnice między kształtami opisujemy w artykule smoczek fizjologiczny czy anatomiczny.
Model SX Pro rekomendują logopedki, m.in. Aneta Mironowicz. Zwraca ona uwagę na materiał:
„Miękki materiał, z którego wykonane są smoczki wpływa na harmonijną pracę mięśni w obszarze orofacjalnym.”
Aneta Mironowicz, logopedka
Nawet najlepiej zaprojektowany smoczek nie zastąpi jednak rozmów, zabawy dźwiękami i czasu bez smoczka w buzi.
4Jak używać smoczka, żeby nie przeszkadzał w mowie
- do snu i uspokojenia: smoczek ma pomagać w wyciszeniu, a nie towarzyszyć dziecku przez cały dzień,
- wyjmuj go podczas zabawy: gdy dziecko gaworzy, śmieje się albo „rozmawia” z Tobą, buzia powinna być wolna,
- zmieniaj rozmiar z wiekiem: za mały lub za duży smoczek gorzej układa się w buzi. Kiedy go zmienić, wyjaśniamy w artykule anatomia buzi niemowlaka
- ograniczaj stopniowo: wielu logopedów radzi zmniejszać ilość czasu ze smoczkiem po pierwszych urodzinach. O terminie odstawienia warto porozmawiać ze specjalistą.
O wpływie długiego używania smoczka na zgryz piszemy w artykule smoczek uspokajający a krzywe zęby, a o tym, od kiedy podawać smoczek noworodkowi, w artykule od kiedy smoczek dla noworodka: opinia logopedy.
5Sygnały, które warto skonsultować z logopedą
Pojedynczy sygnał rzadko jest powodem do niepokoju, ale jeśli kilka z nich utrzymuje się dłużej, warto umówić się do logopedy lub neurologopedy:
- trudności ze ssaniem, częste krztuszenie się lub wypływanie mleka kącikami ust,
- wyraźne wypychanie smoczka lub piersi językiem,
- oddychanie przez usta w spoczynku i podczas snu,
- język często wysunięty między dziąsłami lub zębami,
- brak gaworzenia około 8-10 miesiąca.
Jeśli dziecko w ogóle nie przyjmuje smoczka, zajrzyj do artykułu dlaczego dziecko nie chce smoczka.
Mity o smoczku i mowie
- „Smoczek zawsze opóźnia mowę.” Duże znaczenie ma czas używania. Smoczek podawany do snu przeszkadza mniej niż smoczek w buzi przez cały dzień.
- „Kształt nie ma znaczenia.” Grubość szyjki, wielkość gumki i miękkość materiału wpływają na to, ile miejsca zostaje językowi.
- „Dobry smoczek zastąpi wizytę u logopedy.” Smoczek nie leczy trudności ze ssaniem ani mową. Jeśli coś Cię niepokoi, skonsultuj to ze specjalistą.
- „Trzeba odstawić smoczek jak najwcześniej.” Ssanie nieodżywcze pomaga niemowlęciu się wyciszyć. Ważniejsze od zakazu jest rozsądne używanie i stopniowe ograniczanie.
Różnice między smoczkami silikonowymi a kauczukowymi opisuje poradnik smoczek silikonowy czy kauczukowy.
Smoczki fizjologiczne SX ProSmoczki anatomiczne SX Pro
Najczęstsze pytania
Czy smoczek wpływa na rozwój mowy?
Sam smoczek nie decyduje o mowie, ale ma znaczenie, jak długo i kiedy dziecko go używa oraz jaki ma kształt. Smoczek w buzi przez większość dnia ogranicza gaworzenie, dlatego najlepiej podawać go do snu i uspokojenia.
Jaki smoczek jest najlepszy dla rozwoju mowy?
Logopedzi zwracają uwagę na wąską, elastyczną szyjkę, niewielką spłaszczoną gumkę, miękki materiał i rozmiar dopasowany do wieku. Takie cechy ma np. smoczek SX Pro.
Ile godzin dziennie dziecko może używać smoczka?
Nie ma jednej liczby. Najlepiej podawać smoczek do zasypiania i w chwilach niepokoju, a wyjmować podczas zabawy i rozmowy, żeby dziecko miało czas na gaworzenie.
Kiedy odstawić smoczek, żeby nie zaszkodził mowie?
Wielu logopedów radzi stopniowo ograniczać smoczek po pierwszych urodzinach. Konkretny termin odstawienia warto ustalić z logopedą, biorąc pod uwagę potrzeby dziecka.
Jakie sygnały powinny skłonić do wizyty u logopedy?
Trudności ze ssaniem, częste krztuszenie się, wypychanie smoczka językiem, oddychanie przez usta w spoczynku, język wysunięty między dziąsłami oraz brak gaworzenia około 8-10 miesiąca.
Czy smoczek fizjologiczny zastępuje wizytę u logopedy?
Nie. Dobrze dobrany smoczek nie leczy trudności ze ssaniem ani mową. Jeśli coś Cię niepokoi, skonsultuj to z logopedą lub neurologopedą.



